بهتر بنویسیم 2 - بهترنویسی نثر فارسی - کلمات بیگانه - نشانه‌‌گذاری صحیح و غلط - حشو

بهتر بنویسیم ۲

بهتر بنویسیم ۲ – بهترنویسی نثر فارسی – کلمات بیگانه – نشانه‌‌گذاری صحیح و غلط – حشو 

آدرس مراجعه به مطلب قبلی : بهتر بنویسیم (۱) – آشنایی کلی با ویراستاری و انواع آن (کلیک کنید)

بهتر بنویسیم (۲) – هفت گام برای بهترنویسی در نثر فارسی

یکی از مسائلی که نویسنده باید به آن التفات داشته باشد، درست‌نویسی و رعایت قواعد نوشتاری است. به‌طور مثال امکان دارد فردی استعداد خوبی در زمینه نگارش داستان داشته باشد، آموزش‌های لازم را هم ببیند، اما نتواند قواعد حداقلی نگارش را در سناریوی خود پیاده کند. این موضوع غیر از اینکه می‌تواند به حیثیت کاری نویسنده لطمه بزند، باعث می‌شود که متن برای دیگران نامفهوم، کسل‌کننده و فاقد ارزش قلمداد شود.

شاید هم کسی این نظر را داشته باشد که نوشته‌ام را به ویراستار می‌سپارم تا دوباره‌نویسی کند. اما غافل از اینکه یک متن اگر از استانداردهای حداقلی نگارش برخوردار نباشد، ممکن است کار را حتی برای ویراستار هم سخت کند!

بنابراین بهترین راهکار این است که بتوانیم قواعد حداقلی مربوط به نثر فارسی را در نوشته خود پیاده کنیم و در گام بعدی برای بالا بردن سطح کیفی متن‌مان از ویراستار خبره هم بهره ببریم.

در همین راستا تصمیم گرفتیم ۷ گام مهم در نوشتن نثر فارسی را به شما بیاموزیم. لطفا با ما همراه باشید؟

 

  1. نشانه‌گذاری

نشانه‌گذاری شاید امری ساده به‌نظر بیاید، اما در نگارش صحیح خیلی تأثیر دارد. بعضی اوقات عدم نشانه‌‌گذاری یا نشانه‌گذاری غلط منجر به این می‌شود که مقصود نویسنده به‌خوبی منتقل نشود. در بیشتر کلاس‌های نویسندگی و ویراستاری این جمله معروف را مثال می‌زنند: «بخشایش لازم نیست اعدامش کنید» در این عبارت تنها یک ویرگول می‌تواند معنای جمله را ۱۸۰ درجه تغییر بدهد.

بعضی از علامت‌های مهم در زبان فارسی:

 

،

نشانه مکث کوتاه و پیوند دو طرف اجزا با یکدیگر است.

.

علامت مکث کامل است.

؛

نشانه مکثی بیشتر از ویرگول و کم‌تر از نقطه است.

:

علامت بیان یک مطلب است.

؟

نشانه پرسش است.

!

نشانه تعجب یا بیان جمله عاطفی است.

نشانه تعلیق است.

( )

علامت معنی، معادل یا توضیح یک کلمه و عبارت است.

علامت فاصله است.

/

نشانه جداسازی است.

«»

نقل قول مستقیم. بعضا هم برای مهم بودن کلمه یا عبارت استفاده می‌شود.

*

نشانه توجه

بهتر بنویسیم ۲ – بهترنویسی نثر فارسی – کلمات بیگانه – نشانه‌‌گذاری صحیح و غلط – حشو 

  1. جدانویسی و پیوسته‌نویسی

طبق قواعد جدید نگارشی، اصل برا جدانویسی کلمات است. بنابراین هر کلمه که یک واحد معنایی مستقل را برساند یا پیوسته نوشتن آن باعث تکلف در خواندن و طولانی و پُردندانه شدن کلمه شود، بهتر است آن را جدا بنویسیم.

در این بین بحث نیم‌فاصله هم مطرح می‌شود. بهتر است کلماتی که در کنار هم یک کلمه مستقل را تشکیل می‌دهند با نیم‌فاصله به هم متصل شوند. به مثال‌های زیر توجه کنید:

ـ حرفه ای: حرفه‌ای

ـ اطلاع رسانی: اطلاع‌رسانی

ـ لا به لا: لابه‌لا

ـ کتاب ها: کتاب‌ها

البته بعضی از کلمات هم هستند که به پیوسته‌نویسی شهرت دارند و بهتر است به همان شیوه مشهور خودشان نوشته شوند. کلماتی مثل دانشگاه، کتابخانه، خوشحال و …

 

  1. املای درست واژه‌ها

یکی دیگر از مواردی که کمک می‌کند نویسنده مقصود خود را به‌درستی به خواننده انتقال دهد، املا و تلفظ صحیح کلمات است. بعضی اوقات املای غلطِ یک واژه مفهومی نادرست از یک کلمه یا جمله را منتقل می‌کند. به نمونه‌های زیر توجه کنید:

 

 

املای غلط

املای صحیح

۱

خوشنود

خشنود

۲

راجع به

راجب

۳

نام‌گزاری

نام‌گذاری

۴

بهبوهه

بحبوحه

۵

پیشخان

پیش‌خوان

۶

فرقون

فرغون

 

بهتر بنویسیم ۲ – بهترنویسی نثر فارسی – کلمات بیگانه – نشانه‌‌گذاری صحیح و غلط – حشو 

  1. تکرار زائد

تکرار زائد یا حشو به دو صورت اتفاق می‌افتد:

  • وقتی دو کلمه با یکدیگر ترکیب شوند و هر دو یک معنی داشته باشند. زمانی که یکی از این کلمات کارکرد توضیحی نداشته باشد و حذف آن نقصی به متن وارد نکند، حشو است. حشو از لحاظ زیبایی‌شناسی متن را زشت می‌کند. در زبان فارسی شاهد موارد زیادی از حشو هستیم که نویسندگان به آن توجه ندارند.

چند نمونه حشو در نثر فارسی:

ـ یقین قطعی

ـ سال عام‌الفیل

ـ عسل شیرین

ـ سقوط به پایین

 

  • بعضی اوقات نیز کلمه زاید به‌صورت ترکیبی نیست؛ بلکه ممکن است در یک جمله نشانه‌ای و یا کلمه‌ای‌ زائد باشد. به نمونه‌های زیر توجه کنید:

ـ یک زنی را دیدم: زنی را دیدم.

ـ مردم بر علیه حکومت قیام کردند: مردم علیه حکومت قیام کردند.

ـ تمرکز ما بر روی تمرین است: تمرکز ما روی تمرین است.

ـ خیلی وقت است که از او خبر ندارم و نمی‌دانم که چه‌کار می‌کند: خیلی وقت است از او خبر ندارم و نمی‌دانم چه‌کار می‌کند.

 

  1. حدف تنوین

در زبان فارسی تنوین نداریم و این علامت از زبان عربی وارد نثر ما شده است. بهتر است به‌جای تنوین از عبارت‌های دیگر استفاده کنیم. به‌طور مثال:

 

 

کلمه دارای تنوین

معادل فارسی

کلاً

به‌کلی

قبلاً

پیش‌تر

گاهاً

گاهی

زباناً

زبانی

احتمالاً

به‌احتمال

نهایتاً

درنهایت

بهتر بنویسیم ۲ – بهترنویسی نثر فارسی – کلمات بیگانه – نشانه‌‌گذاری صحیح و غلط – حشو 

  1. کاربرد نابجای کلمات

بعضی وقت‌ها بدون این‌که حواس‌مان باشد کلمات را در معنای اصلی خود به‌کار نمی‌گیریم. به‌طور مثال ممکن است کلمات زیر را در معنایی غیر از معنای اصلی خود استفاده کنیم:

 

کلمه

معنای غلط

معنای صحیح

پیرامون

درباره

گرداگرد

کنکاش

جستجو

مشورت و رایزنی

رهنمون

راهنمایی

راهنما

تقدیر

قدردانی

اندازه‌گیری

 

 

  1. حذف کلمات بیگانه

خیلی از کلمات بیگانه‌ای که در نثر فارسی به‌کار می‌بریم، معادل‌هایی دارند که در صورت استفاده نوشته را زیباتر می‌کنند. پیشنهاد می‌شود معادل فارسی کلمات بیگانه را بشناسیم و از آن‌ها استفاده کنیم. به جدول زیر توجه کنید:

 

 

کلمه بیگانه

معادل فارسی

۱

ضمایم

پیوست‌ها

۲

صبور

شکیبا

۳

ثقیل

سنگین

۴

تاکتیک

ترفند

۵

وارث

بازمانده

۶

چک کردن

بررسی کردن

۷

جراحت

زخم

۸

مبتلا

دچار

۹

دعا

نیایش

۱۰

لعنت

نفرین

 

آدرس مراجعه به مطلب بعدی : بهتر بنویسیم (۳) – چهار گام برای بهترنویسی در نثر فارسی (کلیک کنید)

 

محمدجواد ابراهیم زاده

 

 

 

0 0 رای ها
رأی دهی به مقاله
اشتراک در
اطلاع از
0 نظرات
بازخورد (Feedback) های اینلاین
View all comments
فهرست